قەڵەویی ورگ

10.01.2021
جەماوەر نیوز

دكتۆر كامەران رسوڵ ژاژڵەیی، پسپۆڕی زانستی خۆراك

 قەڵەویی ورگ

پێنج جۆری جیاواز و هۆكارەكانی:
شێوی قەڵەوی ورگ لە مرۆڤێكەوە بۆ یەكێكی دیكە دەگۆڕێت بە گوێرەی ئەو هۆكارە تایبەتانەی بوونە هۆی دروستبوونی و گرنگترینیان ئەم پێنج جۆرەی خوارەوەن:
١ - ورگ بەهۆی كێشەی هۆرمۆنەوە: بە زۆری بەشی خوارەوەی سك گەورە دەبێت بەهۆی تێكچوونی هۆرمۆنەكانەوە، لەوانە:
- تەمەڵی، یان سستی غودەی دەرەقی.
- زۆری هۆرمۆنی كۆرتێزۆڵ لەناو لەش دا.
- كێشەی هۆرمۆنی ڕەگەزی نێر، وەك كەمی تێستێتڕۆن.
- كێشەی تایبەت بە خانمان وەك كۆنیشانەی كیسی هێلكەدان، تەمەنی نائومێدی دوای وەستانی سووڕی مانگانە، كۆبوونەوەی شلەمەنی لەناو لەش لەكاتی سووڕی مانگانە دا.
٢ - ورگ بەهۆی ئاوسان و غازاتەوە: هەندێ جار قەڵەویی ورگ بەهۆی زۆری كێش-ەوە نییە، بەڵكو بەهۆی ئاوسانی سكەوە دروستدەبێت، بەیانیان كاتی لەخەو هەستان سكی ئەو كەسە تەخت و ڕێكەو شەوان گەورە دەبێت، لە هۆكارە باوەكانی:
- زۆر خواردنی خواردن و خواردنەوەی سوێر، كە دەبێتە هۆی كۆبوونەوەی شلەمەنی لەناو سك.
- زۆر خۆری.
- سیستمی خۆراكی دەوڵەمەند بە كاربۆهێدرات، یان خواردنی ناتەندروست، وێنەی خواردنەوە گازییەكان، یان چەورییە زیانبەخشەكان.
- زۆر خواردنی ئەو خۆراكانەی دەبنەی ئاوسانی سك، وەك شیر و بەرهەمەكانی.
- بوونی كێشەی تەندروستی وەك نەخۆشی گەنم، قەبزیی درێژخایەن، كۆنیشانەی تەهەیوجی كۆڵۆن.
٣ - ورگ بەهۆی خواردنەوە كهولییەكان: ئەو كاتە جگەر كهول بەكاردێنێ وەك سەرچاوەی وزە لەجەستە و دەبێتە هۆی كۆبوونەوەی چەوری لەناو ورگ، جگە لەوەی خواردنەوە كهولییەكان یەكێكن لە هۆكاری قەڵەوی بەهۆی بوونی بڕێكی زۆر لە كالۆری ؛ ورگ لەو حاڵەتەدا خڕ دەبێت و هەندێك هۆكار دەبنە زیادبوونی وەك:
- ڕەگەزی نێر: لە پیاوان دا زیاترە.
- تەمەن : لەگەڵ بە ساڵداچوون دا زیاترە.
٤ - ورگی دایكایەتی: دوای دووگیانی و مناڵ بوون.
٥ - ورگ بە هۆی قەلەقی و دڵەڕاوكێوە: قەلەقی بەردەوام، چەوری بە زۆری لە دەوری ناوك و دەووروبەری كۆدەبێتەوە.
- بێگومان لە بیرمان نەچێت كە زۆری كێش و قەڵەوی هەموو جەستە دەبێتە هۆی قەڵەویی ورگ.
- شێوازی چارەسەركردنی هەریەكێك لەم جۆرانە بە گوێرەی هۆكارەكەی و كێشی ئەو مرۆڤەو باری تەندروستی دەگۆڕێت.
ئامادەكردنی